Op 1 april 1572 verliezen de Spanjaarden hun greep op Den Briel. Niet door een meesterlijk plan, maar door een storm en een vloot die nergens anders heen kan. Het is een van de meest bekende momenten uit de Tachtigjarige Oorlog en het speelt een sleutelrol in het verhaal van Willem van Oranje. Vandaag precies 454 jaar geleden.
Nergens welkom
De watergeuzen hebben geen thuishaven meer. Het zijn mannen uit alle lagen van de bevolking die zijn gevlucht voor de Spaanse overheersing. Ze zwerven rond op de Noordzee. In 1572 verbiedt de Engelse koningin Elizabeth I ze om nog langer in de Engelse havens te verblijven. Ze zetten koers naar Noord-Duitsland, maar een storm dwarsboomt hun plannen.
Lumey voert het bevel over de watergeuzen. De ruwe leider is gedreven door woede en wraaklust. Niet door politieke idealen. Willem van Oranje werkt met hem samen omdat hij troepen nodig heeft en Lumey die kan leveren.
Den Briel valt
Op 1 april 1572 varen de watergeuzen de Maasmond in en werpen het anker voor Den Briel. Lumey eist samen met zijn medeaanvoerder dat de stad zich overgeeft. Het stadsbestuur aarzelt. Zij weten dat Den Briel op dat moment feitelijk onverdedigd is. Alva heeft de soldaten uit de stad weggehaald om de Franse grens te beveiligen. De watergeuzen staan voor een lege vesting. Als het antwoord van het stadsbestuur uitblijft, slaan ze de Noordpoort open. Het stadsbestuur geeft zich over en als eerste stad van de Nederlanden is Den Briel vrij.
De oorlog duurt lang
De verovering van Den Briel is een toevalstreffer die zelfs Willem van Oranje verrast. Hij is op dat moment nog niet klaar voor de volgende fase van zijn strijd. En vrij zijn de Nederlanden nog lang niet. Het duurt nog tachtig jaar voordat de Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden definitief onafhankelijk is. Willem maakt dat niet meer mee. Hij sterft in 1584, terwijl de oorlog nog woedt. Toch legt hij de basis voor wat er daarna komt. Zijn keuze om zich definitief tegen Filips II te keren én zijn besluit om samen te werken met de gewelddadige watergeuzen waren daarvoor onmisbaar. Hij stond niet achter hun brute werkwijze, maar zonder hen was er geen vrijheid.
1 april, elk jaar opnieuw
Brielle, zoals Den Briel vandaag de dag wordt genoemd, viert de inname van de stad elk jaar op 1 april. Een herinnering aan het feit dat vrijheid ooit bevochten moest worden. In het Prinsentheater wordt dat gevecht elke voorstelling opnieuw nagespeeld.
Willem van Oranje – De Musical is wegens succes verlengd en nog t/m juli 2026 te zien in het Prinsentheater in Delft.
Lumey wordt in Willem van Oranje – De Musical vertolkt door Matteo van der Grijn en Reinier Demeijer. (c) Danny Kaan
